Możliwość kontroli pracownika podczas pracy zdalnej

Pandemia COVID-19 wymusiła na pracownikach oraz pracodawcach zmianę dotychczasowych form wykonywania pracy. Praca zdalna stała się dla wielu codziennością, a nawet jedynym możliwym rozwiązaniem. O jej prawnych regulacjach więcej pisaliśmy tutaj. Jednym z częściej pojawiających się w naszej praktyce pytań zarówno ze strony pracowników jak i pracodawców, jest możliwość kontrolowania jej wykonywania oraz tego, jakie są warunki jej wykonywania. Aktualnie praca zdalna jest uregulowana w ustawie ws. COVID-19[1] z marca 2020 r. i zawiera tylko ogólne zapisy dotyczące możliwości ewentualnej kontroli. Zmianę w tej kwestii ma przynieść zapowiadana nowelizacja Kodeksu Pracy. Jej projekt został przygotowany we wrześniu ubiegłego roku przez ówczesne Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami pracodawca może zlecić pracownikowi prowadzenie właściwej ewidencji. Ma ona zawierać wykaz wszystkich wykonywanych czynności wraz z datą oraz czasem ich wykonania. Co istotne – pracownik zobowiązany jest do dokładnego opisywania swoich zadań. Formę oraz częstotliwość sporządzania takiej ewidencji określa pracodawca.

Kompleksowa regulacja kontroli ma zostać wprowadzona w nowelizacji Kodeksu Pracy. Jej projekt wprowadza prawo pracodawcy do kontroli pracy zdalnej w miejscu jej wykonywania. Oznacza to, że możliwa będzie kontrola w miejscu pracy pracownika. W tym przypadku – ustawodawca przewiduje jednak pewne ograniczenia. Kontrola będzie mogła być przeprowadzona wyłącznie za wcześniejszą zgodą pracownika oraz jedynie w godzinach pracy. Zastrzeżono również, że taka kontrola powinna być przeprowadzona w taki sposób, aby nie naruszyć zasad prywatności pracownika oraz innych domowników i nie utrudnić korzystania z pomieszczeń domowych. Co istotne - pierwszą kontrolę w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przeprowadza się na wniosek pracownika przed rozpoczęciem wykonywania przez niego pracy.

Zaproponowane regulacje dopuszczają więc możliwość przeprowadzenia fizycznej kontroli pracy zdalnej w miejscu jej wykonywania. Projektodawca nie zawarł jednak żadnych zapisów dotyczących kontroli przeprowadzanej na odległość. Wydaje się więc, że sam zawarty w projekcie nowelizacji sposób kontroli na swój sposób przeczy istocie samej pracy zdalnej. Jej istota opiera się bowiem na braku fizycznego kontaktu z pracodawcą oraz pozostałymi pracownikami.

Powyższe założenia budzą szereg wątpliwości, również na poziomie konstytucyjnym. Patrząc na zaproponowane zapisy w szerszy sposób i zakładając powrót do rzeczywistości z czasów przed rozpoczęciem pandemii, kontrola pracy zdalnej w miejscu zamieszkania jest wątpliwa ze względu na konstytucyjne prawo do prywatności. Należy bowiem założyć, że inni domownicy mogą nie zgodzić się na fizyczne kontrole pracodawcy. I mają do takiego sprzeciwu prawo.

Forma kontroli wykonywania pracy przez pracownika wykonującego pracę zdalną jest jednym z zagadnień, które w szczególności powinien zawierać regulamin bądź porozumienie. Zgodnie z Kodeksem Pracy – te postanowienia nie mogą być dla pracownika mniej korzystne niż przepisy ustawowe.

r.pr. Justyna Matuszak-Leśny, LL.M.

Wojciech Staniec

[1] Ustawa z dnia 2 marca 2020 r  o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.0.1842 t.j)