Czy możliwe jest uzyskanie odszkodowania za niemożliwość wykonywania działalności gospodarczej w związku z pandemią koronawirusa?

Wprowadzenie stanu zagrożenia epidemicznego, a następnie stanu epidemii, wiąże się dla wielu przedsiębiorców z pozbawieniem możliwości wykonywania działalności gospodarczej. Zakaz dotknął bezpośrednio m. in. branżę hotelową, fryzjerów, kosmetyczki, salony tatuażu. Jednocześnie w Polsce nie został wprowadzony żaden ze stanów nadzwyczajnych. Wprowadzenie takiego stanu dawałby możliwość dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa każdemu, kto poniósł stratę majątkową w następstwie ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela w czasie stanu nadzwyczajnego.

W związku z tym pojawia się pytanie, czy przedsiębiorcy pozbawieni możliwości prowadzenia swojej działalności w związku z epidemią koronawirusa, mogą dochodzić odszkodowania od Skarbu Państwa na innej podstawie. Odpowiedź na to pytanie jest twierdząca, podstawę prawną dochodzenia takiego odszkodowania można znaleźć w Kodeksie cywilnym.

Zgodnie z art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego, za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

Zgodnie natomiast z art. 417 (1) § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.

Przepisy te mogą otworzyć drogę przedsiębiorcom pozbawionym możliwości prowadzenia działalności w związku z wprowadzonymi zakazami, do dochodzenia odszkodowań od Skarbu Państwa. Zasadność takich roszczeń uzależniona będzie od dalszego rozwoju sytuacji i spełnienia szeregu przesłanek, jednak przepisy te dają przynajmniej potencjalną możliwość uzyskania rekompensaty. Wybór odpowiedniego roszczenia oraz jego skuteczność uzależnione będą każdorazowo od okoliczności konkretnego przypadku.